Stay Signed In
Do you want to access your site more quickly on this computer? Check this box, and your username and password will be remembered for two weeks. Click logout to turn this off.
Stay Safe
Do not check this box if you are using a public computer. You don't want anyone seeing your personal info or messing with your site.
De kunst historicus
Ernest Kupershoek, over Hassan Mosleyani:
De kunstenaar Hassan Mosleyani ( Busheher, Iran, 1961) heeft in de loop der jaren een fantastisch en zeer persoonlijk oeuvre opgebouwd. Het merendeel daarvan bestaat uit abstract expressionistische schilderijen van groot formaat die een rijke variatie aan ritme, kleurenopbouw, textuur en technieken laten zien. Ondanks de variatie zijn zijn werken altijd direct herkenbaar door een geheimzinnige onderlinge samenhang en de constante hoge kwaliteit ervan.
De kwaliteit is gebaseerd op heel concrete eigenschappen. Daar is in de eerste plaats het ‘schrift’, de kwaliteit van het lijnenspel, de ritmische beweging. Mosleyani werkt snel en uitermate geconcentreerd. In een bijna koortsachtige activiteit van het schilderen gooit hij alle bruikbare middelen in de strijd: penseel, paletmes, natgemaakte doeken, alles wat op dat moment het creatieve proces ten goede komt. Het gaat daarbij niet om spontaniteit in het wilde weg, het is juist gestuurde spontaniteit, een soort beheerste losheid die direct fascineert. Dankzij zijn grote talent en tomeloze werkdrift heeft Mosleyani een vaardigheid ontwikkeld die ertoe heeft geleid dat zijn spontaan uitgevoerde bewegingen sterk verwant zijn aan reflexbewegingen. Het zijn onbewust verlopende bewegingen die echter tussendoor toch gestuurd worden.
Het plezier dat de beschouwer beleeft aan het kijken naar het werk van Mosleyani wordt voor een belangrijke deel hierdoor bepaald. We kunnen als het ware de spontaniteit in de beweging zelf lichamelijk ervaren. Met de latent meebewegende hand worden we ons bewust van de gevarieerdheid in zijn manier van schilderen, van de verschillen in de schaal van bewegingen, in het afwisselend heel dun en fijn, dan weer ruw en dik opbrengen van de verf, terwijl al die bewegingen met elkaar toch een bepaald ritme vertonen. Een zelfde soort ritmiek is voelbaar in de kleurenopbouw. De kleuren kiest Mosleyani zuiver intuïtief, vertrouwend op zijn gevoel voor differentiatie en balans. Zijn werken hebben hierdoor de onvermijdelijkheid die alle grote kunstwerken kenmerken. Ze geven de beschouwer het gevoel dat het resultaat alleen zo en niet anders heeft kunnen zijn. Tot zover de ‘stijl-kant’ van zijn schilderijen.
Bij Mosleyani is de ambitie echter niet op de virtuositeit of de spontaniteit zelf gerecht. Alle aspecten van zijn kunst staan in dienst van een heel andere factor van het kunstenaarschap, misschien wel de allerbelangrijkste: die van de verbeeldingskracht. We komen hier tot de sleutel van zijn kunstenaarschap. Die kenmerkende combinatie van onbevangenheid en doelmatigheid wordt gedicteerd door de kracht van het beeld dat telkens aan de basis van het gehele proces ligt. De kunstenaar lijkt zich als het ware in dat beeld te bewegen terwijl hij aan het werk is. Hij is wat hij maakt. Op een moeilijk te definiëren manier heb je het gevoel dat het schilderij niet gemaakt is maar ‘geworden’. Dezelfde ervaring heb je bij werkelijk goede poëzie. Alleen een grote zuiverheid in de ervaring van de wereld die hij maakt in plaats van dat hij het fabriceert. Dat is het verschil met de schilderijen van mindere kunstenaars die niet meer zijn dan opsommingen van onderdelen die aan elkaar passen en zo tot beelden ‘opgeteld’worden.
Wat zijn dan de beelden die aan de schilderijen ten grondslag lagen? Het zijn immers abstracte doeken?
Het is verleidelijk in de schilderijen de kristalheldere Perzische sterrennachten te zien, de donkere golfbeweging van de zee die Mosleyani in zijn jeugd vanaf het dakterras van zijn ouderlijk huis aanschouwde, de bloemenweelde die in de lente opeens de dorre vlaktes van het Iraanse hoogland kleurt, of de rijke decoratieve patronen van oosterse tapijten. Al die associaties, en nog veel meer, laten de schilderijen toe. Maar het zijn slechts manifestaties van een geheim dat dieper ligt.
Wat Mosleyani op magistrale wijze verbeeldt is niets minder dan het leven zelf, de zuivere levenskracht, mysterieus en ongrijpbaar. In de schilderijen ervaart men de alles doordringende levenspuls. Dit is het doel wat Mosleyani in zijn schilderijen compromisloos nastreeft. Alles wat dat doel niet dient laat hij weg. Een figuratieve stijl, een stijl dus die de dingen omgrenst en benoemt, zou te specifiek, te beperkt zijn.
Mosleyani comprimeert in elke van zijn schilderijen zijn hele leven, of beter nog, het leven in zijn totaliteit. Het grote formaat nodigt ertoe uit dat de beschouwer zich in de door Mosleyani verbeelde ruimtes verliest. En zich bewegend in deze met energie vervulde schilderijen vindt de beschouwer een vrijheid die zich in het dagelijkse leven slechts zelden aandient: de vrijheid om het leven in zijn zuiverste vorm te ervaren.